गोष्ट जागृती यात्रेची

 It's again new day for new place,new learning. आज चेन्नई जवळील sricity.... त्या आधी बोगी नंबर 12 मधे जाऊन महेंद्र ला भेटून आले.. माझे अनुभव, निरीक्षणं सांगितली आणि अविष्मा, महेंद्र यांच्या कडून बेंगळुरू मधे काय काय परिस्थिती आहे.. सिंगल मदर असतील तर स्वमग्न किंवा गतीमंद मुलांना वाढवताना कसे प्रश्न येतात.. त्या आई हे सगळं कसं करतात, या मुलांना पुढे स्वतः च्या पायावर उभं करण्यासाठी आता खूप काही करता येईल,  मिळतंय, या मुलांना अक्षर ओळख, वाचन येत नसेल तरी टॅबवर बोलून ती लिहू शकतायत. एकच एक काम उत्तम पद्धतीने करतायत..फक्त गरज आहे ती त्या मुलांची इतरांशी तुलना टाळण्याची, आईवडील, नातेवाईक यांनी सहानुभूती नव्हे तर गरज पडेल तिथे सहकार्य करण्याची.. बेंगळुरू मधे असे प्रयोग चालू आहेत, नवीन खूप काही समजले का? तर त्याहीपेक्षा बऱ्याच आशादायक गोष्टी समजल्या. संपूर्ण यात्रेत या पाऊण तासाएवढं हलकं,सुखद कधीच वाटलं नाही. प्रेरणा देणारे, बिझनेस बद्दल स्किम्सची माहिती नवीन माहिती देणारे,चटका लावणारे, सद्गदित व्हायला लावणारे अनेक क्षण आले पण इतकं आश्वासक, आणि पेशन्स ठेऊन फक्त करत रहा, लढत रहा असं म...

 आज बेंगळुरू.. २८ डिसेंबर  आज काय बघायचं होतं तर पूर्व यात्रींनी सुरू केलेल्या उद्योगांचे स्टॉल्स.थोडक्यात आपल्या भाषेत खेळणी आणि खाद्य स्टॉल सोडून जर माहिती, विक्री प्रदर्शन बघायचे होते. मला खरंच मनापासून हे बघायचे होते. यात्रेला येऊन गेल्यानंतर ज्यांनी नव्याने व्यवसाय, उत्पादन चालू केलंय अशा पूर्व यात्रींना भेटणे हा आनंद ठेवा असणार.. आज काहीशा जास्तच लवकर आवरून मी माझ्या cohort मधल्या मुलींना उठवायला सुरुवात केली. आज बेंगळुरू म्हणजे परत प्रत्येकाचं कुणी ना कुणी इथे होतंच. कुणी पदवीचं शिक्षण इथं केलेलं तर कुणाचे नातेवाईक इथे होते, कुणी पूर्वी  लहानपणी इथं राहिलंय त्या आठवणी आहेत तर कुणी सध्या इथेच IT company किंवा CA articleship इथं करतंय.कुणाला आपण  कर्नाटकातलेच धारवाड,विजापूरचे  आहोत म्हणून बेंगळुरूला आल्याचा आनंद होता...तर कुणाला  "ये बेंगळुरू की हवा काफी कच्छी है" म्हणून चक्क फिरायला जायचंय , खरेदी करायचीय , कुणाला स्वतःच्या घरी तर कुणाला मित्राला तर कुणाला चक्क सध्या काम करत असलेल्या कंपनीत १०मि तरी जाऊन यायचं होतं.कुणाला ब्यूटी पार्लरमधे सुद्धा जायचं...

 कालच्या लेखाचा शेवट आठवतोय का?  तर... नुसतं खांबाला टेकून बसून माझ्या हातून काही मोठी निर्मिती होणार नव्हती.. फक्त मलाच झोप लागली असती.. तेव्हा," उठा प्राची ताई"  तोपर्यंत प्रत्येकाला गटागटाने कुठे जायचंय, काय बघायचंय आणि कुणासोबत ते कळवलं गेलं. त्यांच्या त्यांच्या vertical subject नुसार. काही जणं प्रत्यक्ष पेशंट तपासतात तिथे गेले.काही गावात गेले, आम्ही Aaro Lab बघायला गेलो आणि organic farming बघायला गेलो. खरंतर , माझं सासर अर्थात परांजपे. मागच्या पिढीपर्यंत तर खूपच आणि याही पिढीत बरेच डॉक्टर आहेत. सांगलीत जुन्या लोकांना डॉक्टरसाहेब परांजपे म्हणजे काय हस्ती होती, किती ग्रेट होते, सामाजिक भान,  वक्तशीरपणा,  आणि पेशंट बद्दलची तळमळ, नावीन्याचा शोध घेण्याची वृत्ती याबद्दल माहिती आहे. खरंतर ते माझ्या आजेसासऱ्यांचे वडील.. पण आमच्या सगळ्या घरात आजही रोज त्यांची आठवण निघतेच. तसेच माझ्या आजे सासऱ्यांचे सख्खे भाऊ डॉ.यशवंत तथा भय्यासाहेब परांजपे हे देशपातळीवरील निष्णात नेत्र शल्यविशारद होते. घरात वैद्यकीय सेवेची परंपरा असल्याने लग्न झाल्यापासून मी घरातील प्रत्येक डाॅक्टरल...

कालचा ZoHo hangover अनेकांच्या मनावर होताच, पण आज दिवसभरात खूप काही बघायचंय या उत्साहात सकाळ झाली.. रात्री तशी फार थंडी किंवा वाऱ्याचा त्रास झाला नाही. अपूरी पण  मस्त झोप झाली. चालत्या रेल्वेत आणि अत्यंत गढूळ पाण्यात (चहा पेक्षा थोडं फिकट पाणी, साधारण पावसाळ्यात सांगलीत नळाला येतं तसंच पाणी) अंघोळ उरकली. तर ...आज होती २७ डिसेंबर ही तारीख. PA system वर सुबलक्ष्मींच्या स्वराने सगळं वातावरण प्रसन्न झाले. मीनाक्षी मंदिर, खरेदी आणि बाहेर खाणं अशी बरीच आमीषं अनेक यात्रींना खुणावत होती,  आणि as per schedule we are going to visit our next that is, second role model - Arvind Eye Care Hospital . मंदिर, मूर्ती शास्त्र हा माझ्या स्वतःच्या फार आवडीचा विषय..पण गडबडीत जाऊन मीनाक्षी मंदिर बघण्यात मला अजिबात रस नव्हता, पूर्वी बघितलेलं होतं मंदिर पण, तेव्हा वय होतं ११वर्षे.. म्हणजे थोडक्यात मी ज्याला मंदिर समजून घेणे म्हणतात अशा वयात प्रथमच मदुराईत येत होते, लगेचच परत इथे येण्याची शक्यता नव्हतीच.. रेल्वेतून उतरण्यापूर्वीच अरविंद आय केअर पेक्षा जास्त चर्चा मदुराई फिरण्याबाबत होती. ( हे अर्थात सग...

  बसमधून उतरून विवेकानंद शिला स्मारकाच्या दिशेने आम्ही निघालो..५०० च्या संख्येने.. पोचलो. ज्यांनी तो भाग पाहिला आहे त्यांना लक्षात येईल की, तिथं जत्रेसारखे स्टॉल आहेत, खूप गर्दी असते आणि त्यात आमच्या ५०० जणांची भर. वादळाच्या इशाऱ्यामुळे आणि झालेल्या उशीरा मुळे कन्याकुमारीला जाऊन शिलास्मारक न बघणे हे पचवणं मला थोडं जडच गेलं. गांधीस्मृतीधामच्या उजव्या बाजूला यात्री जमले, अमृतकाल संकल्प प्रतीज्ञा शशांक मणी त्रिपाठींनी सर्वांना दिली...  वंदेमातरम् ने वातावरण भारून गेलं. मग यात्रींची पांगापांग झाली. एक छानसा दगड शोधून मी पण डावीकडचे शिलास्मारक,  तिरुवल्लूवर यांचा  भव्य पुतळा डोळ्यात साठवत, समोरच्या अथांग समुद्रात स्वतःला विसरून गेले. जागेवरून उठले तेव्हा मात्र मन शांत झाले होते, एखादी गोष्ट बघण्यासाठी किंवा मिळवण्यासाठी आपण जी वाट बघतो ती नाही मिळाली तर आपण परिस्थितीकडे कसे  पाहणार, कसे सामोरे जाणार? या वस्तूपाठासाठीच आजची शिलास्मारक भेट हुकली... मग मात्र झपझप पावले टाकत त्या मनाच्या कोषातून बाहेर पडून बसची वाट धरली..  वाटेत खोबरं खवण्याचे नवीन यंत्र, पराठा करण्...

 सकाळी जाग आली ती थंडीने..  कंपार्टमेंटच्या बंद खिडकीतून गार वारं रात्रभर येत होतं..  काहीच तासात आम्ही कन्याकुमारीला अर्थात नागरकोएल स्टेशनवर उतरणार होतो, म्हणजे तसं आदल्या दिवशी सांगितलं होतं. पटकन आवरून AC Chair Car मधे गेले..तारीख होती 26 डिसेंबर 2022 तिकडे कर्नल पाटील अर्धवट पाण्याच्या बाटल्या, उरलेल्या, तशाच ठेवलेल्या, विखुरलेल्या पाण्याच्या बाटल्या गोळा करून टेबलवर ठेवत होते... जे बंद बाटल्या मधलं  पाणी आम्हाला कोकाकोलाने उपलब्ध , प्रायोजित करून दिलं होतं, ज्या पाण्यामुळे 'पाणी बदल' यामुळे होणाऱ्या कोणत्याही समस्या टाळता येणार होत्या.. भरपूर पाणी (पाण्याच्या बाटल्या) रेल्वेत आणि आम्ही जिथे जाऊ तिथे सोबतच बसमधे देखील बरेचदा उपलब्ध असतं.. बरोबर घेऊन जाऊ शकत असू.. तर असं पाणी...  सुनियोजित न वापरल्याने वाया जात होतं. काही जणं अर्धवट पिऊन तिथेच सोडत होते तर काही पिऊन झाल्यावर कुस्करून कचरापेटीत न टाकता तिथेच सोडत होते, काही काय करायचंय न समजून तर काही थोड्या हलगर्जीपणामुळे. एकुणात खूप बाटल्या तिथेच पडल्या होत्या, स्वच्छता कर्मचारी , कर्नल आणि आम्ही अशी थोडी च...

कालच्या भागात रेल्वे, PA system बद्दल मी बोलले. त्याच दिवशी म्हणजे 25 तारखेला जागृती यात्रेचे प्रमुख शशांक मणी त्रिपाठींनी रेल्वेमधेच (chair Car मधे) परत एकदा ही यात्रा का आहे, आपण कोणकोणत्या ठिकाणी जाणार आहेत,कसे वगैरे सांगितले. मुंबई -कन्याकुमारी-मदुराई-बेंगलोर-चेन्नाई-विशाखापट्टणम्, बेहरामपूर-राजगिर-देवरिया-दिल्ली-तिलोनिया-अहमदाबाद आणि परत मुंबई.. असा आमचा रेल्वेने प्रवास होणार होता.  वरती लिहिली आहेत त्या ठिकाणी रेल्वेने पोचून  मग तास अर्धातास बसने प्रवास करून आम्ही जी संस्था/उद्योग/रोल मॉडेल बघायचे ठरवले आहे ते बघत असू.. आणि संध्याकाळी त्याच ठिकाणी किंवा त्याच गावात दुसरीकडे किंवा मग रेल्वेत येऊन अशी पुढची चर्चा सत्रे (experts session/panel discussion/business stories) ऐकत असू. आपल्या शाळेतील विद्यार्थी गेल्या ठिकाणी नीट वागावेत, ओळीने परत यावेत ही जशी अपेक्षा असते तशीच अपेक्षा इथे शशांकजींनी व्यक्त केली..त्याची गरज होतीच.. आम्ही संपूर्ण देशभरातून ५०० जणं होतो. जरी बहुसंख्येने भारतीय असलो तरीही... वेगवेगळ्या सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक, भौगोलिक , सांस्कृतिक भिन्नतेतून आलो ह...